Programm

  • German Death Camps / Deutsche Todeslager

    German Death Camps / Deutsche Todeslager mehr »
  • Council for Education about Holocaust

    Council for Education about Holocaust mehr »
  • Auslandsdienst des Polnischen Rundfunks in Deutsch

Nationaler Gedenktag der verfemten Soldaten - Narodowy Dzien Pamieci Zołnierzy Wykletych

Do 01.03.2018

"Cursed Soldiers" National Remembrance Day

For many soldiers, the dissolution of the Home Army in 1945 did not mean the end of the struggle for a just cause. On the contrary, the Red Army’s occupation of the territories of the Republic of Poland, resulting in the disbanding of the Polish Underground State, was the beginning of a new battle for a free Poland and its good name as well as, in time, a struggle to preserve historical truth.

"The war is not over [...]. We will never agree to a different life, except in a completely sovereign, independent and just Polish State [...]. I give you my last order. Continue your work and activities in the spirit of regaining full independence of the state”, the last commander of the Home Army, General Leopold Okulicki wrote in a farewell order to Home Army officers and soldiers in January 1945.

The first structures in the East, created in the event of the occupation of Polish territories by the Red Army, were established in 1943. The year 1945 brought with it such intense armed resistance to the violence imposed by the state that in many areas it assumed the scale of an anti-communist uprising. Joint efforts by civilian and military organizations, including the famous "Freedom and Independence" group, aimed at providing the necessary measures for self-defence and maintaining morale in the nation. The purpose of the Underground was to ensure the implementation of the Yalta arrangements concerning Poland, including those regarding the conduct of democratic, free elections.

It is estimated that close to 200,000 people were active in the armed underground during the next years of the resistance activity. Only some of them fought in partisan units, the rest provided food, intelligence, shelter and communications. The soldiers died not only in battle – many were murdered in prisons, following death sentences issued by the Stalinist authorities.
Punishment was applied without respect for the right to a fair and impartial trial, without any chance to defend oneself. The detained soldiers were convicted on fake charges: collaboration with the German invader. The authorities fought against the anti-communist underground not only by means of the army and militia, but also propaganda.

Tired of a prolonged war, deprived of their commanding officers who were shot or taken to the East, exposed to cruel punishments, most soldiers came out of hiding in February 1947. A select few kept on fighting – up until the 1950s. The last “Cursed Soldier” Józef Franczak aka "Laluś" was shot during a raid in the autumn of 1963. It wasn’t until the 1960s that many former soldiers were released from prisons and Soviet labour camps, others hid under false names until the end of the Polish People's Republic. Poland’s communist regime sought to completely erase the anti-Communist underground from the nation’s collective memory.

The memory, however, survived and was revived in the 1990s. It was then that the “Cursed Soldiers" concept was born, and historians began undertaking serious research. Since 2011, on the anniversary of the death of seven members of the last Main Leadership of the "Freedom and Independence" Association, executed in a Mokotow prison, we mark National Remembrance Day of the "Cursed Soldiers." Erased from memory or depicted as individual raids and crimes for decades, today the history of the Cursed Soldiers is a story of the struggle for the right to self-determination, a symbol of bravery and of a desire for freedom.

________________________________________________________

Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”

Rozwiązanie Armii Krajowej w 1945 roku dla wielu żołnierzy nie oznaczało końca walk o słuszną sprawę. Przeciwnie, zajęcie przez Armię Czerwoną terenów Rzeczypospolitej, skutkujące m.in. rozwiązaniem Polskiego Państwa Podziemnego, było początkiem nowej batalii o wolny kraj i dobre imię, a z czasem też o prawdę historyczną.

„Wojna się nie skończyła […]. Nigdy nie zgodzimy się na inne życie, jak tylko w całkowicie suwerennym, niepodległym i sprawiedliwie urządzonym Państwie Polskim […]. Daję Wam ostatni rozkaz. Dalszą swą pracę i działalność prowadźcie w duchu odzyskania pełnej niepodległości państwa” – pisał ostatni dowódca Armii Krajowej gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek” w pożegnalnym rozkazie dla oficerów i żołnierzy AK w styczniu 1945 roku. Pierwsze struktury, tworzone na wypadek okupacji polskich terenów przez Armię Czerwoną, powstały jeszcze w 1943 roku. Rok 1945 przyniósł tak intensywny zbrojny opór przeciw narzuconej przemocą władzy, że na wielu terenach przybrał on skalę antykomunistycznego powstania. Łączące wysiłki cywilne i wojskowe organizacje, w tym najsłynniejsza „Wolność i Niezawisłość”, miały podejmować niezbędną samoobronę i podtrzymywać morale w narodzie. Celem Podziemia było zapewnienie realizacji ustaleń jałtańskich dotyczących Polski, w tym tych w sprawie przeprowadzenia demokratycznych, wolnych wyborów. 

Szacuje się, że w ciągu kolejnych lat aktywności zbrojnego podziemia działało w nim blisko 200 tysięcy osób. Tylko część z nich walczyła w oddziałach partyzanckich – pozostali zapewniali im wyposażenie, wywiad, schronienie i łączność. Żołnierze ginęli nie tylko w boju – wielu zamordowano w więzieniach, na mocy wyroków stalinowskich władz. Wyroki wydawano bez poszanowania prawa do sprawiedliwego, bezstronnego procesu i możliwości obrony. Zatrzymywani żołnierze skazywani byli pod fałszywymi zarzutami: kolaboracji z niemieckim okupantem. Władza walczyła z antykomunistycznym podziemiem nie tylko za pomocą wojska i milicji, ale również – propagandy. 

Zmęczeni przedłużającą się wojną, pozbawieni dowództwa oficerów, których rozstrzelano albo wywieziono na Wschód, narażeni na okrutne kary żołnierze w większości wyszli z ukrycia w lutym 1947 roku. Mniej liczni walczyli dalej – aż do początku lat pięćdziesiątych. Ostatni „Niezłomny” Józef Franczak „Laluś” został zastrzelony w obławie jesienią 1963 roku. Wielu z byłych żołnierzy wyszło z więzień lub sowieckich łagrów dopiero w latach sześćdziesiątych, inni ukrywali się pod fałszywi nazwiskami aż do końca Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Władze PRL dążyły do całkowitego wyparcia antykomunistycznego podziemia ze zbiorowej pamięci.

Wspomnienie jednak przetrwało i odżyło w latach 90. To wtedy narodziło się pojęcie „Żołnierzy Wyklętych”, a historycy rozpoczęli poważne badania. Od 2011 roku w rocznicę śmierci siedmiu członków ostatniego Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, straconych w mokotowskim więzieniu, celebrujemy Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. Historia Wyklętych jest dziś opowieścią o walce o prawo do samostanowienia, symbolem męstwa i pragnienia wolności.

 

Registrieren Sie sich für den Empfang unseres Newsletters.

Kategorie

Bitte waehlen Sie die Newsletters, die Sie empfangen moechten.

Schließen

Website empfehlen







Schließen