Programm

  • German Death Camps / Deutsche Todeslager

    German Death Camps / Deutsche Todeslager mehr »
  • #PL100 reasons to #likePolska
  • Council for Education about Holocaust

    Council for Education about Holocaust mehr »

Der Zakopane-Stil in der polnischen Architektur

Mi 26.09.2018 18.00 Uhr
Polnisches Institut Düsseldorf, Citadellstr. 7

PRÄSENTATION UND VORTRAG
Der Zakopane-Stil in der polnische Architektur. Herkunft und Gegenwart
Mittwoch, 26.09.2018, 18.00 Uhr
Polnisches Institut Düsseldorf, Citadellstr. 7

Zbigniew Moździerz, Hauptkonservator der Baudenkmäler, Tatra-Museum in Zakopane
Begleitprogramm zur Ausstellung „Witkacy. Ein genialer Hooligan“

Der Zakopane-Stil ist eine Strömung in der polnischen Architektur und angewandten Kunst, die in den 1890er Jahren von Stanisław Witkiewicz begründet wurde. Den Ausgangspunkt für die Schaffung eines neuen Stils war die Volkskunst der Region Podhale, insbesondere die Baukunst der Hochlandregion. Nach Witkiewiczs Auffassung hatte diese Kunst – die früher in ganz Polen verbreitet gewesen sei – dank der geographischen Isolation am Fuße der Tatra überlebt. Auf dieser grundlegend falschen These wurde um die Jahrhundertwende der Zakopane-Stil als Nationalstil propagiert. Im Endeffekt war es der erste polnische Nationalstil, der über theoretische Überlegungen und Postulate hinausging und nicht nur in Zakopane und Podhale, sondern auch in anderen Städten wie Wisła, Anin, Konstancin, Przyborów, Łańcuchów, Warschau und sogar in Saldutiškis in Litauen in der Praxis realisiert wurde.
Den Anstoß zur Erarbeitung eines einheimischen Stils bildete für Witkiewicz die von ihm in Zakopane beobachtete Entwicklung der Villenarchitektur im Schweizer Stil nach dem Vorbild der Tiroler Holzhäuser, die seit Mitte des 19. Jahrhunderts in Kurorten der Karpaten und anderen Ferienorten verbreitet waren. Die Fassaden der Gebäude im Schweizer Stil waren in der Regel schmuckvoll mit Holz vertäfelt und besaßen eine charakteristische Dekoration, die aufwendig in der Platte ausgeschnitten war. Witkiewicz störte die – seiner Ansicht nach – fremde Form der Villen und Pensionen, die neben den typischen Goralen-Höfen gebaut wurden und nicht so gut mit der Landschaft der Tatra harmonierten wie die einheimischen Gebäude. In Zeitungsartikeln und kritischen Texten propagierte er den Bau von Gebäuden im „Goralen-Stil“.
Witkiewiczs Absicht war es, das Podhale-Haus zu einer Villa „auszubauen“ und – wie er betonte – gemäß den „höheren, vollkommeneren Lebensbedürfnissen“ weiterzuentwickeln. Das Ergebnis war eine Architektur mit charakteristischen Merkmalen: hoher Steinsockel, freie Blockwände, halbgiebliges Schindeldach, Dekoration im Stil der Podhale-Ornamentik sowie stilvolle Interieurs. Zu den bekanntesten Gebäuden im Zakopane-Stil gehören neben der Villa „Koliba“ die Villa „Pod Jedlami“ in Koziniec und die Uznański-Kapelle in Jaszczurówka. Auch das gemauerte Hauptgebäude des Tatra-Museums folgt dem Zakopane-Stil. 
Der Bau von „Koliba“, dem ersten Haus im Zakopane-Stil und die Errichtung des Hauptgebäudes des Tatra-Museums als letztem Bauwerk dieses Stils markieren den Zeitrahmen für die Existenz und die Entwicklung des ersten polnischen Nationalstils. Beide Gebäude wurden von Stanisław Witkiewicz entworfen.

Aus dem Polnischen von Bernhard Hartmann

______________________________________________________________________


Styl zakopiański – pierwszy polski styl narodowy

Styl zakopiański, to kierunek w polskiej architekturze i sztuce użytkowej, zapoczątkowany w latach 90-tych XIX stulecia przez Stanisława Witkiewicza. Punktem wyjścia, do stworzenia nowego stylu, była dla artysty podhalańska sztuka ludowa, a w szczególności budownictwo góralskie. Zdaniem Witkiewicza, sztuka ta – powszechna niegdyś na obszarze całej Polski – przetrwała pod Tatrami, dzięki geograficznej izolacji. Pogląd ten, z gruntu fałszywy, stał się na przełomie XIX i XX w., podstawą do lansowania stylu zakopiańskiego jako stylu narodowego. W rezultacie, był to pierwszy polski styl narodowy, który wyszedł poza ramy teoretycznych rozważań i postulatów, dając praktyczne realizacje nie tylko w Zakopanem i na Podhalu, ale także w innych miejscowościach, m. in. w Wiśle, Aninie, Konstancinie, Przyborowie, Łańcuchowie, Warszawie, a nawet w Syłgudyszkach na Litwie.
Do pracy nad stylem rodzimym sprowokował Witkiewicza rozwój w Zakopanem architektury willowej w stylu szwajcarskim, wzorowanej na tyrolskich „szaletach”, a rozpowszechnianej od połowy XIX stulecia w innych uzdrowiskach karpackich oraz miejscowościach letniskowych. Budynki w stylu szwajcarskim miały z reguły ozdobnie szalowane deskami elewacje oraz charakterystyczną dekorację wycinaną misternie w desce. Takie wille i pensjonaty powstające obok typowych góralskich zagród, raziły – zdaniem Witkiewicza – obcością formy, gdyż nie były tak dobrze zharmonizowane z pejzażem tatrzańskim, jak budynki miejscowe. W swoich reportażach prasowych i artykułach polemicznych nawoływał do budowania „w stylu góralskim”.
Zamierzeniem Witkiewicza było więc „rozbudowanie” chałupy podhalańskiej w willę , czyli – co pokreślał – rozwinięcie jej „do wyższych, doskonalszych potrzeb życia”. W konsekwencji powstała architektura charakteryzująca się: wysoką, kamienna podmurówka, zrębową, odkrytą konstrukcją ścian, półszczytowym dachem gontowym, dekoracją wzorowaną na zdobnictwie podhalańskim, a także stylowym wyposażeniem. Do najbardziej znanych budowli w stylu zakopiańskim należą, obok „Koliby”, willa „Pod Jedlami”na Kozińcu oraz kaplica Uznańskich w Jaszczurówce. W stylu zakopiańskim zastosowanym do architektury murowanej, jest również gmach główny Muzeum Tatrzańskiego.
Wzniesienie „Koliby”, pierwszego domu w stylu zakopiańskim oraz gmachu głównego Muzeum Tatrzańskiego, ostatniego stylowego budynku, wyznaczają ramy czasowe trwania i rozwoju pierwszego polskiego stylu narodowego. Projektantem obu obiektów był Stanisław Witkiewicz.

 

Registrieren Sie sich für den Empfang unseres Newsletters.

Kategorie

Bitte waehlen Sie die Newsletters, die Sie empfangen moechten.

Schließen

Website empfehlen







Schließen